„Hyperborea” oznacza „poza wiatrem północnym” lub „krainę za północą”. Wystawa Toma Swobody zatytułowana tym słowem jest opowieścią o bardzo osobistej podróży ku obszarom pozostającym poza zasięgiem znanych map i jednoznacznych definicji. To próba dotarcia do miejsc istniejących pomiędzy pamięcią a wyobraźnią, doświadczeniem a snem, rzeczywistością a jej wewnętrznym obrazem.
„Hyperborea” jest przestrzenią poszukiwania – symbolicznym terytorium, gdzie możliwe staje się przekroczenie utartych sposobów patrzenia i odnalezienie nowych relacji pomiędzy człowiekiem, pamięcią i światem.
Autorska narracja Swobody nie prowadzi do jednoznacznych odpowiedzi. Tworzy raczej warunki dla spotkania z obrazem, który wyłania się stopniowo, niczym krajobraz odsłaniający się w trakcie wędrówki poza granice tego, co rozpoznane.

Tom Swoboda. Praktyka artystyczna, 2026
W swojej praktyce Tom Swoboda koncentruje się na zjawiskach, które z powodów historycznych, ideologicznych lub strukturalnych zostały odsunięte na margines dominujących narracji. Interesują go obszary niejednoznaczne, funkcjonujące poza stabilnymi kategoriami znaczeń – rekonstruowane poprzez pamięć, rozmowę, ślad, intuicję czy doświadczenie snu. Artysta bada sposoby, w jakie język, ciało i terytorium kształtują relacje pomiędzy jednostką a strukturami społecznymi, pozostając zarazem przestrzeniami oporu wobec jednoznacznych definicji.
Jego projekty przyjmują często formy wymykające się wyraźnym podziałom pomiędzy dyscyplinami artystycznymi, dokumentem, fikcją i spekulacją. Swoboda interesuje się stanami zawieszenia, niepełności i nieprzynależności, traktując je jako narzędzia pozwalające przyglądać się temu, co pozostaje niewidoczne lub trudne do nazwania.
Istotnym wątkiem jego twórczości jest badanie granic – pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem, naturą a kulturą, wolnością a kontrolą. Powracając do motywu ogrodu zoologicznego, analizuje przestrzenie organizujące relacje pomiędzy obserwującym a obserwowanym. Zoo staje się w jego pracach figurą współczesnego porządku widzialności, miejscem, w którym splatają się kwestie opieki, izolacji, reprezentacji i władzy.
Prace Swobody nie formułują jednoznacznych tez. Funkcjonują raczej jako sytuacje poznawcze, otwierające przestrzeń dla pytań o granice ludzkiej perspektywy, status innych form życia oraz możliwość budowania relacji opartych na współobecności, uważności i wzajemnej zależności.

Tom Swoboda – artysta wizualny pracujący z fotografią, obiektem, rysunkiem, instalacją i narracją przestrzenną. W swojej praktyce bada mechanizmy widzenia, relacje władzy oraz granice pomiędzy tym, co ludzkie, a tym, co nieludzkie, łącząc refleksję posthumanistyczną z doświadczeniem pamięci, snu i stanów przejściowych. Jego prace prezentowane były w galeriach i instytucjach sztuki współczesnej w Polsce i za granicą, zarówno w ramach wystaw indywidualnych, jak i zbiorowych. Współpracuje z kuratorami, artystami i instytucjami kultury, realizując projekty sytuujące się na styku sztuki, teorii i krytyki wizualnej. Jego praktykę charakteryzują formalna oszczędność i precyzja, dzięki którym obraz staje się narzędziem analizy współczesnych struktur społecznych i kulturowych.
Ukończył Studium Kultury Starojapońskiej w Czerwionce – Leszczyny oraz Wydział Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. W 2023 roku obronił pracę doktorską na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Jest współzałożycielem i współprowadzącym Galerię Szara w Cieszynie. Współtworzył i współprowadził Galerię 12 w Cieszynie i Underground Art Center w Clitheroe, UK. Finalista i laureat międzynarodowych konkursów, m.in. LensCulture Portrait Awards (2018), Sony World Photography Awards (2018), Open Call BWA Bydgoszcz (2024) oraz Open Call PIX.HOUSE (2025). Uczestnik programu rezydencyjnego Galerii Miejskiej bwa w Bydgoszczy w Białowieskim Parku Narodowym w ramach autorskiego projektu „Hyperborea” (2026). Stypendysta Marszałka Województwa Śląskiego w dziedzinie kultury (2026). Reprezentowany przez Galerię ESTA w Gliwicach podczas Warsaw Gallery Weekend (2025), Art Warsaw Miodowa (2025), Art Collect Katowice (2026) oraz Impuls Art Festival Katowice (2026).

kuratorka: Danuta Milewska

Partnerem Wystawy jest Bielsko-Biała Polska Stolica Kultury 2026

29.09.2026 – 22.11.2026
ul. Gdańska 20